ΤΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΠΙΣΩ ΑΠΟ ΤΑ ΕΡΕΙΠΙΑ
Τα ευρήματα του Μουσείου της Στόβων: Τι υπάρχει επιτόπου, τι όχι
Νομίσματα, επιγραφές και ένα μαρμάρινο κεφάλι του Αυγούστου — τι έχει φέρει στο φως ένας αιώνας ανασκαφών στη Στόβη, και πού ζουν σήμερα αυτά τα μεμονωμένα ευρήματα.
Δείτε περιηγήσεις στις Στόβοι στο GetYourGuide ↗Ένας αιώνας ανασκαφών, που συνεχίζονται ακόμη
Το Στόβι έχει ανασκαφεί σε διακριτές φάσεις και όχι αποκαλυφθεί ολοκληρωτικά με μία κίνηση. Οι πρώτες εκστρατείες τη δεκαετία του 1920 και του 1930 έφεραν στο φως το θέατρο και τα πρώτα λείψανα της συναγωγής· από το 1955 έως το 1969, το Αρχαιολογικό Μουσείο των Σκοπίων και η υπηρεσία προστασίας μνημείων της Βόρειας Μακεδονίας διεξήγαγαν περαιτέρω συστηματική έρευνα σε όλο τον χώρο. Το Εθνικό Ίδρυμα Στόβι ιδρύθηκε ως ανεξάρτητος κυβερνητικός φορέας το 2008, και η εκτεταμένη ανασκαφή επανεκκίνησε υπό την αρχαιολόγο Σ. Μπλαζέβσκα από το 2009 και μετά. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι ο χώρος αλλάζει συνεχώς από τη μία σεζόν στην άλλη — μια πτέρυγα που πριν από μια δεκαετία ήταν άσκαφτα ερείπια μπορεί τώρα να είναι μια καθαρισμένη, τεκμηριωμένη δομή ανοιχτή για τους επισκέπτες.
Το μαρμάρινο κεφάλι του Αυγούστου
Ανάμεσα στα πιο εντυπωσιακά μεμονωμένα ευρήματα ξεχωρίζει μια άριστα διατηρημένη μαρμάρινη προτομή, που ταυτίστηκε με τον Αυτοκράτορα Αύγουστο, και ήρθε στο φως κατά τη διάρκεια της ανασκαφικής περιόδου του 2009, λίγο μετά την ανάληψη του ερευνητικού προγράμματος του χώρου από το Εθνικό Ίδρυμα Στόβοι. Γλυπτά τέτοιας ποιότητας είναι σχετικά σπάνια ανάμεσα στα ευρήματα των επαρχιακών μακεδονικών θέσεων, και η κατάστασή τους αποτελεί μια χρήσιμη υπενθύμιση ότι η σημασία των Στόβων δεν ήταν αμιγώς αρχιτεκτονική — η πόλη ήταν αρκετά πλούσια και με αρκετές διασυνδέσεις ώστε να παραγγείλει ή να δεχθεί αυθεντικά πορτρέτα αυτοκρατορικής ποιότητας. Ευρήματα τέτοιας σημασίας συνήθως καθαρίζονται, συντηρούνται και μελετώνται εκτενώς πριν ληφθεί οποιαδήποτε απόφαση για μακροπρόθεσμη δημόσια έκθεση.
Επιγραφές που αναφέρουν πραγματικά πρόσωπα
Η Στόβοι διαθέτει ένα ασυνήθιστα πλούσιο επιγραφικό αρχείο για μια βαλκανική ρωμαϊκή πόλη του μεγέθους της. Επιτύμβιες επιγραφές του 2ου και 3ου αιώνα μ.Χ. σώζονται παράλληλα με την ανακάλυψη του 1931 μιας επιγραφημένης στήλης που καταγράφει ότι ο Κλαύδιος Τιβέριος Πολύχαρμος, ο οποίος περιγράφεται στο κείμενο ως «πατέρας της συναγωγής», δώρισε ο ίδιος μέρος του σπιτιού του για την ανέγερσή της. Δεν πρόκειται για ανώνυμα ερείπια περιορισμένα σε κατόψεις — επιγραφές σαν αυτές επιτρέπουν στους ιστορικούς να συνδέσουν πραγματικά ονόματα, δημόσιους ρόλους ακόμα και μεμονωμένες πράξεις γενναιοδωρίας με συγκεκριμένα κτίρια του χώρου, κάτι που αποτελεί μεγάλο μέρος του λόγου για τον οποίο η Στόβοι μελετάται τόσο ενδελεχώς από τους κλασικούς μελετητές σήμερα.
Τι υπάρχει στο έδαφος, κάτω από ένα στέγαστρο, ή στα Σκόπια
Η επίσκεψη στη Στόβι σημαίνει να συναντήσεις τα ευρήματά της σε τρία διαφορετικά στάδια της ίδιας μακράς διαδικασίας. Τα μεγάλα ψηφιδωτά δάπεδα και τα αρχιτεκτονικά κατάλοιπα παραμένουν στη θέση τους, συχνά κάτω από προστατευτικά στέγαστρα που κατασκευάστηκαν ειδικά για συντήρηση και όχι για έκθεση στους επισκέπτες. Τα μικρότερα φορητά ευρήματα — νομίσματα, κεραμικά, γλυπτά, επιγραφές — καθαρίζονται, καταγράφονται και φυλάσσονται γενικά είτε στις εθνικές συλλογές της Βόρειας Μακεδονίας είτε στην ερευνητική αποθήκη του ίδιου του αρχαιολογικού χώρου, η οποία δεν είναι πάντα ανοιχτή για το ευρύ κοινό. Αξίζει να το γνωρίζετε πριν επισκεφθείτε: ένα πραγματικά σημαντικό αντικείμενο από τη Στόβι μπορεί αυτή τη στιγμή να βρίσκεται σε μια αποθήκη μουσείου στα Σκόπια και όχι στο έδαφος όπου πραγματικά βρέθηκε.
Νομίσματα που αποτυπώνουν τον πλούτο της πόλης
Πέρα από τα χάλκινα νομίσματα που κόπηκαν στο δικό της νομισματοκοπείο της Στόβων, από τη βασιλεία του Βεσπασιανού έως εκείνη του Καρακάλλα γύρω στο 217 μ.Χ., οι μεταγενέστερες ανασκαφές έφεραν στο φως σημαντικούς θησαυρούς νομισμάτων, συμπεριλαμβανομένης μιας τεκμηριωμένης ομάδας ρωμαϊκών αργυρών νομισμάτων που βρέθηκαν στην περιοχή γύρω από τη Ρωμαϊκή Αγορά. Συνολικά, αυτές οι νομισματικές μαρτυρίες — η παραγωγή του ίδιου του νομισματοκοπείου συν οι μεταγενέστεροι θησαυροί που θάφτηκαν και δεν ανακτήθηκαν ποτέ από τους αρχικούς τους κατόχους — προσφέρουν στους ιστορικούς μία από τις καλύτερα τεκμηριωμένες οικονομικές εικόνες που διαθέτουμε για οποιαδήποτε πόλη της ρωμαϊκής εποχής στην ευρύτερη περιοχή, παρακολουθώντας τις μεταβαλλόμενες τύχες της πόλης μέσω του νομίσματός της πολύ μετά τη σιωπή και την ερήμωση των κτιρίων της.