DE ONTDEKKINGEN ACHTER DE RUIÏNES
Stobi’s museumvondsten: wat er ter plaatse is en wat niet
Munten, inscripties en een marmeren hoofd van Augustus — wat een eeuw opgravingen in Stobi heeft blootgelegd, en waar die individuele vondsten vandaag de dag daadwerkelijk verblijven.
Bekijk Stobi-tours op GetYourGuide ↗Een eeuw van opgravingen, nog altijd gaande
Stobi is in fasen opgegraven, niet in één keer blootgelegd. Vroege campagnes in de jaren 1920 en 1930 brachten het theater en de eerste overblijfselen van de synagoge aan het licht; van 1955 tot 1969 voerden het Archeologisch Museum van Skopje en de monumentenzorg van Noord-Macedonië verder systematisch onderzoek uit op het terrein. De Nationale Instelling Stobi werd in 2008 opgericht als onafhankelijk overheidsorgaan, en vanaf 2009 hervatte archeoloog S. Blazhevska de grootschalige opgravingen. In de praktijk betekent dit dat de site van seizoen tot seizoen verandert — een vleugel die tien jaar geleden nog onopgegraven puin was, kan nu een opgeruimde, gedocumenteerde structuur zijn die open is voor bezoekers.
Het marmeren hoofd van Augustus
Een van de opvallendste individuele vondsten is een goed bewaard marmeren portretkop, geïdentificeerd als keizer Augustus, ontdekt tijdens het opgravingsseizoen van 2009, kort nadat de Nationale Instelling Stobi het onderzoeksprogramma van de site had overgenomen. Beeldhouwwerk van deze kwaliteit is relatief zeldzaam onder vondsten uit Macedonische provinciale vindplaatsen, en de staat ervan herinnert er treffend aan dat het belang van Stobi niet louter architectonisch was — de stad was rijk en goed verbonden genoeg om portretkunst van werkelijk hoge kwaliteit in opdracht te geven of te ontvangen. Vondsten van dit belang worden doorgaans grondig gereinigd, geconserveerd en bestudeerd voordat er een beslissing wordt genomen over langdurige publieke tentoonstelling.
Inscripties die echte personen vermelden
Stobi beschikt over een uitzonderlijk rijke epigrafische traditie voor een Romeinse stad op de Balkan van haar omvang. Grafinscripties uit de tweede en derde eeuw na Christus zijn bewaard gebleven, naast de ontdekking uit 1931 van een beschreven zuil waarop staat dat Claudius Tiberius Polycharmos, in de tekst omschreven als "vader van de synagoge," persoonlijk een deel van zijn eigen huis schonk voor de bouw ervan. Dit zijn geen anonieme ruïnes die herleid zijn tot plattegronden — inscripties als deze stellen historici in staat om echte namen, burgerlijke rollen en zelfs individuele daden van vrijgevigheid te koppelen aan specifieke gebouwen op het terrein, wat een grote reden is waarom Stobi vandaag de dag zo intensief wordt bestudeerd door classici.
Wat bevindt zich in de grond, onder een beschutting, of in Skopje?
Een bezoek aan Stobi betekent dat u de vondsten op drie verschillende momenten van hetzelfde lange proces tegenkomt. Belangrijke mozaïekvloeren en architectonische overblijfselen blijven ter plaatse, vaak onder beschermende overkappingen die speciaal zijn gebouwd voor conservering en niet voor publieke presentatie. Kleinere losse vondsten — munten, aardewerk, beeldhouwwerk, inscripties — worden gereinigd, gecatalogiseerd en doorgaans bewaard in de nationale collecties van Noord-Macedonië of in de eigen studieruimte van de site, die niet altijd toegankelijk is voor gewone bezoekers. Het is goed om dit vóór uw bezoek te weten: een werkelijk belangrijk object uit Stobi kan zich op dit moment in een museumdepot in Skopje bevinden, in plaats van in de grond waar het daadwerkelijk is gevonden.
Munten die de rijkdom van de stad in kaart brengen
Naast de bronzen munten die in Stobi's eigen munt werden geslagen, tussen de regering van Vespasianus en die van Caracalla rond 217 na Christus, heeft later archeologisch onderzoek aanzienlijke muntvondsten opgeleverd, waaronder een gedocumenteerde groep Romeinse zilveren munten die werd teruggevonden in de omgeving van het Romeinse Forum. Alles bij elkaar genomen biedt dit muntbewijs — de eigen productie van de munt plus latere schatvondsten die begraven werden en nooit door hun oorspronkelijke eigenaren werden teruggehaald — historici een van de best gedocumenteerde economische beeldvormen die beschikbaar is voor een stad uit de Romeinse tijd in de bredere regio. Het volgt de wisselende fortuinen van de stad via haar valuta, lang nadat de gebouwen zelf stil en leeg waren gevallen.